Je hond leren begrijpen: de signalen die wij over het hoofd zien

Negen jaar samen met Soofi en ik denk nog steeds dat ik haar elke maand een beetje beter leer begrijpen. Niet omdat zij ingewikkeld is, maar omdat wij mensen de signalen die honden afgeven vaak gewoon over het hoofd zien. Wij praten met onze hond in zinnen, terwijl een hond met zijn lichaam praat. Pas als je dat lichaam leert lezen, ga je écht communiceren met je hond.

In deze blog deel ik wat ik in al die jaren met Soofi heb opgemerkt, en wat ik nu nog regelmatig moet bijspijkeren. Het is geen wetenschappelijke verhandeling, maar een herkenbare praktijk-tour voor wie het gevoel heeft dat zijn hond hem soms iets probeert te zeggen wat hij niet helemaal vat.

Honden praten constant, wij luisteren te weinig

Een hond zegt de hele dag dingen. Met zijn oren, ogen, mond, staart, hoofdhouding, gewicht op zijn pootjes en zelfs zijn ademritme. Wij zien doorgaans alleen de grote signalen (kwispelen, blaffen) en missen de subtiele, terwijl die laatste vaak de belangrijkste zijn.

Voorbeeld: Soofi geeft een hele duidelijke set signalen als ze ongemakkelijk is. Eerst haar lippen even snel aflikken, daarna haar hoofd een fractie wegdraaien, daarna haar ogen halfdicht knijpen, en pas als ik dat allemaal niet zie zal ze opstaan en weglopen. Voor de gemiddelde mens lijkt het alsof ze “plotseling” weggaat, terwijl ze allang drie keer subtiel heeft aangegeven dat ze ergens niet blij mee is.

De vijf signalen die je het vaakst mist

1. Lippen aflikken

Een hond likt zijn lippen niet alleen na het eten. Snel, kort aflikken zonder eten in de buurt is bijna altijd een signaal van mild ongemak of stress. Komt vaak voor als iemand zich te dicht over hun heen buigt, als kinderen hard aaien, of bij geluiden waar ze niet goed van weten wat het is.

2. Kalmerende signalen

Wegkijken, geeuwen op een moment dat ze niet moe zijn, traag bewegen, langzaam naar de grond zakken. Het zijn allemaal manieren waarop een hond probeert te zeggen “rustig aan, ik vind dit even spannend”. Honden gebruiken dit ook onderling om elkaar gerust te stellen.

3. Oogcontact

Wij worden geleerd dat oogcontact verbinding maakt. Voor honden is direct, langdurig oogcontact vaak juist intimiderend. Soofi kijkt me wel in de ogen, maar altijd kort en gevolgd door wegkijken. Dat is haar manier van zeggen “ik zie je, ik vertrouw je, ik blijf niet staren”. Een vreemde hond rechtstreeks aanstaren is in hondentaal bijna altijd een uitnodiging tot conflict.

4. Staartdraagstand

Een staart die kwispelt, betekent niet automatisch dat een hond blij is. Hoge, snelle, gespannen kwispel met een rechtstaande staart is opwinding of zelfs irritatie. Lage, brede kwispel met losse heupen is daadwerkelijke vreugde. Het verschil leren zien is een van de meest waardevolle dingen die ik in de hondenopvoeding ooit gedaan heb.

5. Adem-ritme

Hijgen op een koele dag, zonder dat er ergens gerend is, is bijna altijd stress. Wij hadden Soofi ooit mee naar een onverwacht druk hondenfeestje en zagen pas later op de foto dat ze de hele tijd zat te hijgen. Op dat moment dachten we “wat een leuk feestje”, terwijl zij eigenlijk schreeuwde “haal me hier weg”.

Wat je hond NIET bedoelt met die signalen

Een aantal misverstanden die ik in mijn jaren met Soofi opnieuw heb leren afleren:

• Een hond op zijn rug rollen is niet altijd “kraul mijn buik”. Soms is het een onderdanig gebaar van iemand die het ongemakkelijk vindt.
• Een geeuw is niet altijd vermoeidheid. Bij honden ook een teken van stress of ongemak.
• Een hond die “schuldig” kijkt na een ongelukje, voelt geen schuld. Hij reageert op jouw boze houding, niet op iets dat eerder gebeurde.
• Een hond die wegloopt van een omarming, vindt het geen aandacht maar wil rust. Trek hem niet terug, accepteer dat hij even alleen wil zijn.

Hoe ga je luisteren?

Dit is wat ik anders ben gaan doen sinds ik beter naar Soofi kijk:

1. Twee keer per dag dertig seconden gewoon kijken. Geen aaien, geen aanspreken, gewoon observeren wat ze doet. Je traint je ogen om de subtiele signalen op te merken.
2. Voor je gaat aaien, wacht je af. Steek je hand naar voren met je vingers naar boven. Komt de hond zelf naar je hand toe? Mag je aaien. Beweegt hij weg? Niet.
3. Bij twijfel: rust geven. Een hond die een kalmerend signaal afgeeft, heeft op dat moment behoefte aan ruimte, niet aan extra prikkels.

Een kleine en kostbare oefening: laat je hond een dag lang écht zelf bepalen wanneer hij aandacht wil. Volg je hond. Niet andersom. Je leert in één dag meer over hoe je hond praat dan in een maand vol commando-oefeningen.

En je hond leert jou ook lezen

Wat me sinds Soofi opviel: een hond observeert ons net zo goed als wij hem. Soofi weet aan mijn voetstappen of ik in een rustige of gehaaste bui ben. Ze ziet aan mijn schouders of ik gespannen ben. Ze weet aan mijn ademhaling of ik aan haar denk of niet.

Dit betekent dat als jij rustig bent, je hond rustig wordt. Als jij gespannen bent, je hond gespannen wordt. Een hond die in een drukke huishouding leeft, kan zelf nooit echt tot rust komen. Wil je je hond rustiger maken? Begin bij jezelf.

Tot slot

Je hond begrijpen is geen project van een weekend, het is een levenslange oefening in opmerken. Maar elke kleine winst betekent meer wederzijds vertrouwen, minder onbegrip en minder van die momenten waarin je achteraf denkt “ach, dáár ging het over”. Negen jaar Soofi en ik leer nog steeds.

Voor wie nieuwsgierig is naar haar dagelijkse leven: volg @soofipieterlilly op Instagram. Daar zien jullie haar in volle actie, en als je goed kijkt, herken je deze signalen ook bij haar.

Hartelijke groet van Rob Giesbers & Soofi de Labradoodle